مقدمه :
گاهی یک وسیله ساده میتواند کاری کند که یک مفهوم درسی برای کودک بسیار راحتتر از قبل قابل فهم شود.
یک مشت مهره میتواند مفهوم عدد و مقدار را نشان دهد.
چند کارت رنگی میتوانند به کودک در ساختن کلمه کمک کنند و حتی یک بازی ساده خانوادگی میتواند فرصتی برای تمرین خواندن، شمارش یا حل
مسئله باشد.
به همین دلیل، کمک آموزشی فقط به کتابهای کمکدرسی یا وسایل گرانقیمت محدود نمیشود.
گاهی بهترین ابزار آموزشی همان چیزی است که در خانه در دسترس داریم.
اما چه وسایلی برای دانشآموزان ابتدایی کاربرد بیشتری دارند و چطور باید از آنها استفاده کنیم؟
⸻
وسایل کمک آموزشی دقیقاً چه کاری انجام میدهند؟
وسایل کمک آموزشی ابزارهایی هستند که در کنار آموزش اصلی، درک و تمرین یک مفهوم را برای کودک سادهتر میکنند.
این وسایل میتوانند کاملاً ساده باشند؛ مثلاً:
* مهره
* کارتهای حروف و اعداد
* لگو
* تصاویر
* جدولهای آموزشی
* اشیای روزمره
* بازیهای فکری
* کتابهای آموزشی
* ویدیوهای آموزشی
البته داشتن ابزار بهتنهایی کافی نیست.
روش استفاده از وسیله مهمتر از خود وسیله است.
⸻
۱. مهره؛ یک ابزار ساده برای آموزش ریاضی :
یکی از کاربردیترین ابزارها برای آموزش مفاهیم پایه ریاضی، اشیای قابل شمارش هستند.
مهره، دکمه، مداد یا حتی حبوبات میتوانند برای آموزش مفاهیمی مانند:
* شمارش
* مقایسه تعداد
* جمع
* تفریق
* دستهبندی
* ترتیب اعداد
استفاده شوند.
مثلاً برای آموزش جمع ۴ و ۳، کودک میتواند ابتدا چهار مهره و سپس سه مهره کنار هم قرار دهد و در نهایت همه را بشمارد.
در این روش، عدد دیگر یک علامت خشک روی کاغذ نیست؛ کودک مقدار واقعی آن را میبیند و لمس میکند.
در آموزشهای رایگان رهیاد طلایی نیز آموزش اعداد با استفاده از مهره ارائه شده که نمونهای از همین رویکرد عملی در آموزش ریاضی است.
⸻
۲. کارتهای آموزشی برای تمرین فارسی و ریاضی :
کارتهای آموزشی میتوانند برای فعالیتهای مختلف استفاده شوند.
برای فارسی میتوان کارتهایی با حروف یا کلمات درست کرد.
از کودک بخواهید با چند کارت، یک کلمه بسازد.
بعد یک کارت را عوض کنید و ببینید آیا میتواند کلمه جدیدی بسازد.
برای ریاضی هم میتوان از کارتهای عدد استفاده کرد.
مثلاً دو کارت عدد انتخاب کنید و از کودک بخواهید:
* عدد بزرگتر را مشخص کند.
* آنها را جمع کند.
* اختلافشان را پیدا کند.
* عدد قبل و بعد را بگوید.
این فعالیتها را میتوان با وسایل بسیار ساده در خانه طراحی کرد.
⸻
۳. لگو و وسایل ساختنی؛ یادگیری همراه با دستورزی :
لگو و سایر وسایل ساختنی فقط برای بازی نیستند.
فعالیتهای ساختنی میتوانند فرصت خوبی برای تقویت مهارتهایی مانند:
* شمارش
* دستهبندی
* مقایسه
* تشخیص الگو
* توجه و تمرکز
* حل مسئله
فراهم کنند.
برای مثال از کودک بخواهید یک سازه با ۱۰ قطعه بسازد و بعد آن را به دو قسمت مساوی تقسیم کند.
در همین فعالیت ساده میتوان درباره تعداد، نصف، بیشتر، کمتر و مساوی صحبت کرد.
⸻
۴. تصاویر؛ مناسب برای کودکان سالهای ابتدایی :
کودک ممکن است یک مفهوم را از طریق تصویر سریعتر از متن درک کند.
تصاویر میتوانند برای آموزش فارسی، ریاضی و حتی مفاهیم دیگر درسی استفاده شوند.
مثلاً یک تصویر شلوغ به کودک بدهید و از او بخواهید:
«پنج شیء قرمز را پیدا کن.»
این فعالیت هم توجه او را تقویت میکند و هم میتواند به تمرین شمارش و شناخت رنگها کمک کند.
در فارسی نیز میتوان از تصاویر برای جملهسازی استفاده کرد.
یک تصویر به کودک نشان دهید و از او بخواهید درباره آن جمله بسازد.
⸻
۵. بازیهای آموزشی؛ وقتی کودک متوجه درس خواندن نمیشود!
یکی از مزایای بازی این است که میتواند فشار روانی آموزش را کمتر کند.
مثلاً برای تمرین اعداد میتوان یک بازی طراحی کرد که کودک باید عدد موردنظر را سریع پیدا کند.
برای فارسی هم میتوان مسابقه ساخت کلمه برگزار کرد.
نکته مهم این است که بازی باید هدف مشخصی داشته باشد.
اگر هدف فقط سرگرمی باشد، بازی آموزشی محسوب نمیشود.
⸻
۶. کتابهای آموزشی؛ ابزار قدیمی اما همچنان کاربردی :
با وجود افزایش آموزشهای دیجیتال، کتاب همچنان یکی از ابزارهای مهم یادگیری است.
اما هر کتابی برای هر کودکی مناسب نیست.
هنگام انتخاب کتاب بهتر است به پایه تحصیلی، سطح کودک، میزان تمرینها و نحوه ارائه مطالب توجه کنید.
کتابی که بیش از حد دشوار باشد ممکن است کودک را از درس دور کند.
از طرف دیگر، کتابی که بیش از حد ساده باشد، چالش لازم برای رشد مهارت را ایجاد نمیکند.
⸻
۷. آموزش ویدیویی؛ یک کمک آموزشی جذاب :
آموزش ویدیویی میتواند برای کودکانی که با توضیح تصویری بهتر ارتباط برقرار میکنند، مفید باشد.
مزیت آموزش ویدیویی این است که کودک میتواند یک مفهوم را ببیند و در بسیاری از موارد، توضیح را دوباره مرور کند.
البته بهتر است تماشای ویدیو به تنهایی هدف نباشد.
بعد از آموزش، کودک باید فرصت داشته باشد چیزی را تمرین کند یا درباره آن صحبت کند.
در واقع، بهترین حالت این است:
آموزش → تمرین → بازخورد → تکرار
⸻
۸. وسایل خانه هم میتوانند کمک آموزشی باشند :
برای آموزش به کودک همیشه نیاز به خرید وسیله جدید ندارید.
چند قاشق، مداد، لیوان، دکمه یا اسباببازی میتوانند به ابزار آموزشی تبدیل شوند.
مثلاً:
ریاضی:
تعداد قاشقها را بشمارید.
فارسی:
نام وسایل را بگویید و با آنها جمله بسازید.
مقایسه:
کدام گروه مداد بیشتری دارد؟
دستهبندی:
وسایل را بر اساس اندازه یا رنگ مرتب کن.
این فعالیتها باعث میشوند کودک ارتباط بین درس و زندگی واقعی را بهتر درک کند.
⸻
بهترین کمک آموزشی لزوماً گرانترین نیست :
گاهی والدین تصور میکنند برای آموزش بهتر کودک باید وسایل آموزشی زیادی خریداری کنند.
اما تعداد وسایل اهمیت چندانی ندارد.
یک ابزار ساده که بهدرستی استفاده شود، میتواند بسیار مفیدتر از چند وسیلهای باشد که کودک فقط چند روز با آنها بازی میکند.
بنابراین قبل از خرید، بهتر است از خودمان بپرسیم:
این وسیله دقیقاً قرار است چه چیزی را به کودک یاد بدهد؟
اگر پاسخ مشخصی برای این سؤال نداریم، احتمالاً خرید آن ضروری نیست.
⸻
چطور وسایل کمک آموزشی را انتخاب کنیم؟
قبل از انتخاب، این چهار سؤال را از خودتان بپرسید:
کودک من در چه مهارتی مشکل دارد؟
اول مشکل را مشخص کنید.
این وسیله چه مهارتی را تقویت میکند؟
هدف آموزشی وسیله باید روشن باشد.
آیا کودک از کار کردن با آن لذت میبرد؟
اگر کودک از ابزار متنفر باشد، احتمال استفاده مداوم کم میشود.
آیا استفاده از آن برای من و کودک ساده است؟
یک ابزار پیچیده که مرتب کنار گذاشته شود، ارزش چندانی ندارد.
⸻
کمک آموزشی را با آموزش اصلی ترکیب کنید :
وسایل کمک آموزشی زمانی بیشترین اثر را دارند که در کنار آموزش اصولی استفاده شوند.
به عنوان مثال، اگر کودک مفهوم عدد را در مدرسه یاد گرفته، میتوانید در خانه با مهره یا اشیای روزمره آن را تمرین کنید.
اگر نشانههای فارسی را یاد گرفته، با کارتهای حروف و کلمهسازی تمرین کنید.
این ترکیب باعث میشود کودک چیزی را که در آموزش یاد گرفته، در یک موقعیت عملی نیز به کار ببرد.
⸻
از آموزش رایگان شروع کنید :
قبل از اینکه برای کودک وسیله یا دوره آموزشی تهیه کنید، بهتر است ابتدا شیوه آموزش را ببینید و مطمئن شوید با نیاز و علاقه او هماهنگ است.
در بخش آموزش رایگان رهیاد طلایی میتوانید نمونههایی از آموزشهای مربوط به ریاضی و فارسی ابتدایی را ببینید؛ از آموزش اعداد با مهره گرفته تا
فعالیتهای مربوط به حروف، کلمهسازی و جملهسازی.
این بخش میتواند نقطه شروع مناسبی برای والدینی باشد که میخواهند با روش آموزش آشنا شوند.
⸻
جمعبندی :
وسایل کمک آموزشی قرار نیست جای معلم یا آموزش مدرسه را بگیرند.
نقش آنها این است که کودک بتواند مفاهیم را ببیند، لمس کند، تمرین کند و در موقعیتهای مختلف به کار ببرد.
مهره، کارت، تصویر، لگو، بازی، کتاب و آموزش ویدیویی همگی میتوانند در جای مناسب خود مفید باشند.
اما مهمترین نکته این است:
اول نیاز کودک را بشناسید، بعد ابزار مناسب را انتخاب کنید.
وقتی کمک آموزشی با سطح و نیاز دانشآموز هماهنگ باشد، یادگیری میتواند از یک فعالیت خستهکننده به تجربهای جذاب و دوستداشتنی تبدیل شود.
پیشنهادی:
اگر به دنبال آموزشهای هدفمند برای دانشآموزان ابتدایی هستید، میتوانید نمونه آموزشهای رایگان رهیاد طلایی را ببینید و سپس دوره مناسب پایه تحصیلی فرزندتان را انتخاب کنید.
